<
<
<
<
Genel Sağlık

Ruhsal sağlamlık

Yaşamımız boyunca hayatımızda uygunuyla kötüsüyle birçok anı deneyimliyoruz. Birtakım anlar her şey yolunda giderken önümüze bir taş çıkıyor ve ona takılıp düşebiliyoruz. Lakin fark ettiniz mi kimi düştüğü için gülümseyip çabucak kalkıyor, kimi biraz acısının dinmesini bekliyor, kimi bir eli tutarak kalkıyor, kimi kalkıp yarasını sarıyor kimisi ise ağlıyor, acı çekiyor ve kalkmak için biraz daha vakte gereksinim duyuyor.

Hayat da bize tam olarak bunu sunuyor aslında. Hepimiz hayatımız boyunca inişli çıkışlı bir yolda ilerliyoruz. Yolumuzun her ne kadar her vakit pak ve aydınlık olmasını istesek de insanlığın var oluşundan itibaren uğraş etmemiz gereken durumlar karşımıza çıkıyor. Sıhhat meseleleri, ekonomik ezalar, aile/ilişki sorunları, bir yakınımızın vefatı, zelzele, şiddet üzere yaşandığında yüksek gerilimli olaylara kadar…

Her ne kadar bu olaylar hayatımızda misal görünse de hepimizin farklı duygusal reaksiyonlar verdiği aşikar. Kimimiz zorlayıcı durum karşısında güçsüz düşüp ayağa kalkmak için çok daha fazla vakte gereksinim duyuyorken kimimiz de üstte da kelam ettiğim üzere kalkıp yarasını sarıyor. Çok uzağa gitmeye gerek yok. Tam da şu an bir durup etrafınızı gözden geçirin. Bir yakınını kaybetmiş tanıdığınız var mı mesela? O bu durumun üstesinden nasıl geldi? Artık de bir öteki kayıp yaşamış tanıdığınızı düşünün. O nasıl reaksiyon gösterdi?

Bu kadar emsal olaylara nasıl bu kadar farklı yansılar veriyoruz pekala?

Burada karşımıza ruhsal sağlamlık kavramı çıkıyor. Ruhsal sağlamlık bir hususun elastik olması ve aslına basitçe dönebilmesi manasına gelen Latince ‘resilience’ kökünden türemiştir. Amerikan Heritage Sözlüğü’nde ise ruhsal sağlamlık ‘değişim, sağlıksızlık ve berbat bahttan süratlice kurtulma, iyileşme’ manasını taşımaktır. Amerikan Psikoloji Derneği (APA)’ ne nazaran kişinin meşakkat, travma , trajedi, tehditler, aile/ilişki sıkıntıları, önemli sıhhat meseleleri yahut ekonomik gerilim faktörleri üzere değerli gerilim kaynakları karşısında uygun ahenk sağlama süreci olarak tanımlanır. Türkçeye ruhsal sağlamlık, esneklik, dayanıklılık ya da yılmazlık olarak çevrilen bu kavram elhasıl; Zorlayıcı hayat olaylarında kişinin daha süratli toparlanma, düzgünleşme ve eski fonksiyonelliğine dönme marifeti manasına gelmektedir. Ruhsal sağlamlık kimimizde kişilik özelliği haline gelse de bu hünerler öğrenilebilen, geliştirilebilen becerilerdir.

‘Esneyen bambu direnen meşeden daha kuvvetlidir.’

Psikolojik sağlamlık bir öteki ismiyle ruhsal esneklik bambu kamışına benzetilir. Bambu kamışının kırılmayan ve esnek bir yapıya sahip olduğu, yıprandıktan sonra eski haline döndüğü söylenir. Bambuda da gördüğümüz üzere esnek olmak bir kişinin travmatik bir olay yaşamayacağı ya da stresörlerle karşılaşmayacağı manasına gelmez. Tabi ki esnek bir psikolojiye sahip olsak da olumsuz bir durum karşısında üzgün, hatalı, utanmış, çaresiz hissedebiliriz. Lakin ruhsal esneklik sayesinde bu durumların yarattığı duygusal tesirlerden çıkmak çok daha kolay ve süratli olacaktır. Üstelik yalnızca bu tesirlerden çıkmakla kalmayıp yaşadıklarımızı manalandırarak daha güçlü adımlar atmaya başlıyoruz.

Hadi gelin, ruhsal sağlamlığa sahip şahısların özelliklerine ve bu özellikleri geliştirmek için neler yapabileceğimize bir bakalım.

Yapılan araştırmalar sonucunda ruhsal sağlamlığına sahip olan bireylerde gözlenenler;
Bireyin öz hürmetin yüksek oluşu, geleceğe olumlu bir bakış açısıyla yani umutla baktığı Sorunlar karşısında mizah anlayışının yüksek olduğu, problemlerden kaçmak yerine yüzleşmeyi seçtiği o yaşadığı gerilimli olay karşısında farklı bakış açısı geliştirdiği, esnek olduğu, sorunu algılama biçiminin mana çıkarma istikametinde olduğu, gerçekçi ömür maksatlarının olduğu, hislerinin farkında olup onları bastırmadıkları.

Eveet bunlar hoş şeyler de ben nasıl yapacağım diyorsanız;

Hayatınızdaki değişikliği inkar etmek yerine ahenk göstermeye çalışın. Evet o taşa takıldık ve düştük. Taşı ya da kendimizi suçlamak bize eziyet olmaktan ve vakit kaybettirmekten öbür bir işe yaramayacaktır. Nasıl kalkacağınıza odaklanın.

Bakış açınızı değiştirmeye çalışın. Olanı değiştiremeyiz lakin olay karşısındaki tavrımızı değiştirebiliriz. Bunun için de öncelikle niyet biçimimizde değişiklik yapmamız gerekir. Örneğin sizin için çok kıymetli olan bir proje kabul edilmedi. Geriye dönüp bu projenin kabul edilmesini sağlayamazsınız. Ama projenin kabul edilmemesinden kaynaklı başarısız, yetersiz olduğunuz istikametindeki fikirleri değiştirerek alternatif tahlil yolları üretebilirsiniz.

En sıkıntı durumlarınızda size neler uygun geliyordu? Daha evvel yaşadığınız tecrübesi düşünün. O durumun üstesinden nasıl gelmiştiniz? Burada bazen ‘o bu kadar makûs bir olay değildi ki’ karşılığıyla karşılaşabiliyoruz. Bu kadar kötüsünü yaşamadığınızı düşünüyorsanız size şunu hatırlatmak isterim; o vakit da o en berbatı değil miydi?

Kendinize sizi zorlayan sorun için neler yapabileceğinizi sorun . Bazen sorunlarımızın tek bir tahlili olmayabilir bazen tahlil gözümüzde çok büyüyebilir. Sorunu kesimlere ayırarak adım adım ilerleyebilir ve böylelikle o büyük ve karmaşık görünen sorunun yarattığı gerilim seviyesini azaltmış olursunuz. Sorunu ne kadar küçük kesimlere ayırırsanız tahlillerinizi bulmanız ve adım atmanızda o kadar kolay olacaktır.

Size güzel gelen günlük rutinler oluşturun. Kendi içinizde memnunluğu bulabilme maharetinizi arttıracaktır. Kahve içmekten keyif mi alıyorsunuz? Sevdiğiniz bir müzik eşliğinde kendinize bu vakti ikram edin.

Güçlü taraflarınızı keşfederek onlara odaklanın. Kimse harika değildir, kusursuz bir beşere siz örnek verebilir misiniz? Yanlışlarımızla, doğrularımızla, yaptıklarımız yahut yapamadıklarımızla bir bütünüz. Kendimize yaptığımız acımasız tenkitlerin ne kadar gerçekçi olup olmadığını anlamak için bugüne kadar neler yapabildiğinizi bir düşünün.

Bedeninizin kendini daha âlâ hissetmesine imkan sağlayın. ‘Psikolojiktir o’ cümlesini duyduğunuza eminim. Zira gerilim hem bedensel hem zihinsel hem de davranışsal bir yansıdır. Sistemli uyku, idman ve yanlışsız beslenmeyle bedeninizi gerilimle başa
çıkabilir hale getirebilirsiniz.

Umut etmekten vazgeçmeyin. Depresyonun en büyük destekçilerinden biri beklentisizliktir. Şahıslar geçmişe ya da şu anın acısına hapsolmaktan gelecekle ilgili plan yapma yetilerini kaybetmeye başlarlar. Geleceğe dair olumlu beklentiler oluşturmanız adım atmak için sizi motive edecek ve geçmişin acısına hapsolmanıza mani olacaktır.

Belirlediğiniz amaçlarınızın doğrultusunda istikrarlı bir formda hareket edin. Daha evvel umut etmekten kelam etmiştim. Hayattan bir şeyler beklemek. Bu beklentileriniz doğrultusunda gerçekçi amaçlarınızın olması harekete geçmeniz için somut adımlar atmanızı sağlayacaktır. Amaçlarınız konusunda önceliklerinizi belirleyerek ve yakından uzağa hakikat bir sıra izlemeniz ve bunları kağıda dökmeniz hangi adımı atarak başlayacağınıza yardımcı olacaktır.

Yaşadığınız her düşünceye kendinizi yine keşfetme gözüyle bakın. Olumsuz olaylar karşısında kişi ya büyür ya dağılır. Ama asla olduğu yerde kalmaz. Çabamız sonucu yeni manalar çıkarmak bir sonraki gayret için bizi büyütür.

‘Işık verecek olan şey, evvel yanmaya dayanmalıdır.’ (Victor Frankl)

Sosyal takviyenin gücünü kullanın. Tahlil her ne kadar sizin içinizde, niyetlerinizde olsa da aileyle, arkadaşlarla kurulan yakın alakalar size koltuk değneği takviyesi sağlayacaktır. Yapılan araştırmalarda toplumsal takviye kaynaklarının bireylere maddi, duygusal ve zihinsel yardım sağladığı belirtilmiştir.

APA’nın yaptığı araştırma ferdi münasebetlerin yanı sıra sivil toplum kuruluşlarına, lokal tertiplere katılmanın da toplumsal dayanak sağladığı ve umudu geri kazanmaya yardımcı olabileceği tarafında. Size hedef duygusu katacak bir kümeye katılabilirsiniz.

İhtiyaç duyduğunuzda ruhsal takviye almaktan çekinmeyin. Kimimiz üstte kelamını ettiğim usulleri muvaffakiyetle uygulayabilirken kimimiz de takılı kalabilir, düştüğümüz yerden kalkmakta zorlanabiliriz. Terapide kendinizi keşfetme yoluna girerek bu hünerleri öğrenip, geliştirebilirsiniz.

Psikolojik sağlamlık kimi testler aracılığıyla ölçülebilsede o taşla müsabakadan bunu deneyimlemek mümkün değildir. Benim ruhsal dayanıklılığım ne seviyede diye merak ettiyseniz, geçmişinizi gözden geçirip kendinize şu soruları sorabilirsiniz?

Yaşadığım olumsuz olayların tesirinden uzun mühlet çıkamam.’
Meselelerimin üstesinden kısa müddette gelirim.’

Cevaplarınızı bekliyorum.

<br>
hasta yatağı kiralama

Please follow and like us:
Etiketler

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir