<
<
<
<
Genel Sağlık

İmtihan Telaşı

İmtihan korkusu, daha evvel öğrenilen bilgilerin imtihan sırasında kullanılamamasına sebep olan ve kişinin potansiyelini gerçekleştirmesine mahzur olan ağır telaş olarak tanım edilebilir. Tasanın iki cinsini birbirinden ayırmak gerekmektedir. Kişi şayet imtihana yeteri kadar hazırlanmadıysa ve tasası bilgi eksikliğinden kaynaklanıyorsa bu reaksiyon doğaldır. Fakat imtihana yeteri kadar yeterli hazırlanıldığı halde kişi panik hissine kapılıyorsa ve fazla reaksiyon veriyorsa bu doğal bir reaksiyon değildir. Kişinin belirli bir ölçüde tasa yaşaması olağandır lakin imtihana farklı manalar yüklendiğinde, imtihanı kesinlikle kazanmaları gereken bir savaş olarak olarak gördüklerinde, bu durum onlar için bir sorun halini almaya başlamaktadır. Birinci olarak imtihanlara yüklenen manası sorgulamalı ve imtihanın gerçekte ne olup olmadığını anlamamız gerekmektedir.

İmtihan Ne Değildir?

Çoğunlukta unuttuğumuz gerçeklerden biri şudur ki; imtihan kişinin pahasını ölçen bir araç değildir. Kişinin geleceğini belirleyecek tek araç da değildir. İmtihanda başarılı olmak hayatta keyifli olmanın tek yolu değildir. İmtihan yalnızca öğrenilenlerin kıymetlendirilmesine yarayan ve bu bilgilerle bir üst kuruma yerleşmeyi sağlayan bir araçtır.

Telaş ile Kaygı Ortasındaki Fark Nedir?

Korku, kişinin duygusal ya da düşünsel olarak kendisini baskı altında hissettiğinde ortaya çıkan bir histir. Tasa ile endişe birebir şey değildir. Endişe duygusu hissedildiğinde, kişinin fizikî varlığını tehdit eden bir öge vardır. Telaş hissinde ise kişinin fizikî varlığına yönelik bir tehdit yoktur. Dehşet daha kısa müddetli iken, dert ise daha uzun mühlet devam etmektedir. Kişi tasayı kendi olumsuz fikirleri sonucunda üretmektedir.

İmtihan Tasasının Belirtileri Nelerdir?

Konsantrasyon bozukluğu, huzursuzluk, kaygı, problem, hüzün, başarısızlık duygusu, gerginlik yahut sonluluk halidir. Bedensel belirtiler ise; kalp atışlarının hızlanması, teneffüs sayısının artması, ağız kuruluğu, ağır iç kasveti, uyku tertibinde bozulma, bağırsak hareketlerinde bozulma, yüz, boyun, omuz, karın, bel kaslarında gerginlik.

Hiç Tasa Yaşamadan Muvaffakiyet Gelir mi?

Her his üzere “kaygı”da kişinin hayatında kıymet taşımaktadır ve gereklidir. Her öğrencinin belirli bir seviyede korku yaşaması olağandır. Orta seviyede bir dert şahsa güç verir, motive eder. Emel tasayı büsbütün ortadan kaldırmak değildir. Ağır telaş ise, konsantrasyon zorluğuna, karar vermede zorluk yaşamaya, unutkanlığın artmasına, öğrenilen bilgilerin kullanılamamasına sebep olmaktadır. Orta seviyede telaş ile birlikte kişinin dikkati artar, öğrenme gücü artar, hatırlaması kolaylaşır, vakti verimli kullanabilme konusunda marifet kazandırır, odaklanmayı artırır.

İmtihan Telaşı Yaşıyor Musunuz?

  • İmtihandan bir evvelki gece uyuyamıyorsanız,

  • İmtihanda heyecanlandığınız için çok âlâ bildiğiniz ve çalışmış olduğunuz halde başarılı olamıyorsanız,

  • İmtihan sırasında midenizde, karın bölgenizde gerilme ya da rahatsızlık duyuyorsanız,

  • İmtihan sırasında soğuk terleme ve baş ağrıları çekiyorsanız,

  • İmtihan sırasında bildiğiniz bilgileri unutuyorsanız,

  • İmtihanda soruları gerçekte olduğundan daha zormuş üzere algılıyorsanız ve gerçekte kolay olan soruları yanıtlamakta zorlanıyorsanız,

  • Dikkatsizlik yüzünden çok yanlış yapıyorsanız imtihan telaşı yaşıyor olabilirsiniz.

İmtihan Tasasının Oluşmasında Tesiri Olan Niyetler

Kişinin imtihan korkusu yaşamasına sebep olan birtakım niyetler vardır.

  • İmtihanda katiyetle başarılı olmalıyım

  • İmtihanım katiyetle berbat geçecek

  • Başarısız olursam annem-babam ne der

  • Ya kusur yaparsam?

  • Ailem benim için çok fazla fedakarlık yaptı. Onları hayal kırıklığına uğratmamam gerekiyor.

  • Kazanamazsam mahvolurum, ailemin yüzüne nasıl bakarım

biçimindeki kanılar kişinin korkusunu artırmakta ve performansını sergilemesine mani olmaktadır. Bu fikirlerin hiçbir fonksiyonelliği yoktur. Bu fikirler akıllarından geçtikten sonra birinci evvel onların hislerini, sonrasında davranışlarını etkilemektedir.

İmtihan Tasası ile Baş Etme Prosedürü Olarak Faydalı Kanılar

Kişinin aklından geçen olumsuz kanıların gerçekliği sınandığında aslında hiçbir gerçekçi yanı olmadığı ve olumlu taraftan bireye hiçbir katkısı olmadığı görülmektedir. Bu tip niyetler kişiyi hem emelinden uzaklaştırmaktadır hem de telaşını artırmaktadır. İmtihan telaşı ile baş etmek için imtihan derdini oluşturan niyetleri alternatifleri ile değiştirmek gerekmektedir. Bu alternatif fikirler;

  • Bu imtihandan yüksek puan almak için elimden geleni yapacağım ve çalışacağım ancak alamazsam da bu dünyanın sonu değil,

  • İmtihan hayatımın manası değil,

  • İmtihan için elimden geleni yapacağım ama başarılı olamasam da ailem beni sevmeye devam edecek,

  • İmtihanda başarılı olamazsam bu benim hayatımın sonu olamaz,

  • Sorumlu olduğum çok fazla husus var ama vaktimi uygun planlarsam hepsini yetiştirebilirim.

Halinde düşünmek kişinin telaşını azaltacaktır. Fikir sisteminde yapılmış olan değişiklik kişinin direkt hissini etkilemekte ve bu da beraberinde davranış değişikliğini meydana getirmektedir.

Tasa ile Başa Çıkma Yolları

Korku ile başa çıkmanın birinci adımı, tasayı meydana getiren niyet ve hislerin farkına varmaktır. Bu sebeple, imtihan öncesi ve sonrası tasa yaşayan kişi birinci evvel bunun nedenleri üzerinde düşünmeli ve gerçekçi bir bakış açısıyla bütün ögeleri değerlendirmelidir.

Kişiyi kaygılandıran imtihan değil, imtihana ve imtihanın sonuçlarına yüklenen farklı manalar ve imtihan hakkında üretilen olumsuz kanılar olduğunu kabullenmek gerekmektedir. “Mutlaka …. lisesine gitmeliyim” yahut “mutlaka ….. kısmı kazanmalıyım” biçimindeki -meli, -malı’lı sözler kişinin kendi üzerinde gerilim ve baskı yaratmaktadır. İmtihanlar sizin kıymetinizi belirleyen, kişiliğinizi ölçen araçlar değildir.

Gevşeme Tekniği

Şayet ağır telaş içindeyseniz gevşeme tekniği ile vücudunuzun tümünün gevşemesini sağlayabilirsiniz. Bu teknik ağrılarınıza düzgün gelir, zihninizin boşalmasını, dikkatinizin artmasını sağlar ve kanı harekete geçirir. Ayakta, oturarak ya da yatarak uygulayabilirsiniz.

  • Burnunuzdan derin bir nefes alırken ayağınızı yere yapıştırın. Nefesinizi tutarken ayaklarınızla yeri kavramaya çalışın. Yatıyorsanız ayaklarınızın parmak ortalarını açarak gerin. Nefesinizi burnunuzdan yavaşça verirken ayaklarınızı gevşetin.

  • Nefes alın. Nefesinizi tutarken baldırlarınızı kasın, nefes verirken gevşetin.

  • Nefes alın. Nefesinizi tutarken bacaklarınızın üst kısmını kasın, nefes verirken gevşetin.

  • Nefes alın. Nefesinizi tutarken bir yandan kalçanızı sıkın bir yanan da karnınızı içine çekin, nefes verirken gevşetin.

  • Nefes alın. Nefesinizi tutarken ellerinizi yumruk yapıp bileklerden içeri kırın ve kollarınızı kasın, nefes verirken elleri, kolları gevşetin.

  • Nefes alın. Nefesinizi tutarken omuzlarınızı üste gerçek kaldırın, nefes verirken omuzlarınızı düşürün.

  • Nefes alın. Nefesinizi tutarken tüm yüzünüzü buruşturun, nefes verirken yüzünüzü gevşetin.

İmtihan Derdinizi Nasıl Azaltabilirsiniz?

İmtihandan evvel;

  • Vaktinizi planlamaya çalışın. Çalışmanız gerekenleri planlayın. Çalışmalarınızı öteki bir vakte ertelemeyin

  • Daha evvelki başarısızlıklarınızdaki başarısız olma sebeplerinizi araştırın ve bunlara yönelik amaçlar oluşturun

  • Beslenmenize, uyku nizamınıza dikkat edin

İmtihan Sırasında;

  • Olumsuz fikirlerinizi aklınızdan çıkarmaya çalışın

  • His ve niyetleriniz üzerindeki farkındalığınız ile birlikte denetimi sağlayın

  • Yapabileceğiniz sorulardan başlamak sizleri motive eder, korkunuzu azaltır

  • Yapamadığınız sorulara işaret koyup atlayın, sorular bitince yapamadığınız sorulara tekrar dönün

  • Derdinizin arttğını hissettiğinizde birkaç dakika ardınıza yaslanın, derin nefes alarak dinlenin

  • İmtihan sırasında “daha çok çalışmalıydım” vb. biçiminde düşünmek yerine “şuanda ne yapabilirim” diye düşünmeye çalışın

İmtihan Sonrasında;

  • Kendinizi ödüllendirin

  • Keyif veren etkinliklere kesinlikle vakit ayırın

  • Eksikleriniz üzerinde düşünüp, bu eksikleri nasıl tamamlayabileceğinize yönelik planlama yapın.

İmtihan Öncesi Ailelere Teklifler

Aileler imtihanı hayatın en değerli olayı görüp çocuğuna bu halde yansıttığında, çocuk imtihanları gözünde büyütmeye başlar ve korkusu artar. İmtihan tasasını artırıcı konuşmalar yapmak, ailenin kendi gerginliğini ve gerilimini çocuğuna yansıtması ve imtihanın sonuçlarıyla ilgili çok meşgul olması çocukların tasasını artırır. Onlara yardımcı olmak için imtihanla ilgili değil, imtihanlar için harcadığı emek ile ilgilenmek ve onları cesaretlendirmek gerekir.

İmtihan sürecinde kimi anne-babalar tatil programı yapmamak, meskene konuk çağırmamak üzere fedakarlıklar yaparlar ve kendi hayatlarını unutup yalnızca çocukları için yaşarlar. Bu durum çocuğa imtihanın hayatları için çok değerli olduğunu, ailelerinin fedakarlıklarına karşılık vermeleri gerektiğini düşünmelerine sebep olur ve beraberinde çocuğun korkusu artar.

Sen yaparsın, başarırsın, güveniyorum üzere kelamlar de onların üzerinde baskı oluşturur ve telaşlarının artmasına sebep olur. Öncelikle çocuğunuza inanın, kişinin her vakit kazanmasının ve başarılı olmasının mümkün olmadığını, kazanmak kadar kaybetmenin de hayatın bir modülü olduğunu ve hayatın sonu olmadığını anlatın. İmtihan sonucu ne olursa olsun sizin onu sevdiğinizi ve sevmeye devam edeceğinizi belirtin. İmtihanlar gelip geçicidir ancak çocuğunuzla kuracağınız bağlantı kalıcıdır. Çocuğunuza onun muvaffakiyetinden fazla kıymetli olanın, elinden gelenin en düzgününü yapmak olduğunu, imtihanın ondan ve sıhhatinden daha pahalı olmadığını, başarısız olsa da ona karşı sevginizin devam edeceğini, onu her şartta seveceğinizin bildirisini verin. İmtihanlar çocuğunuzu sevmeniz için bir ölçüt değildir. Her çocuğun başarıyı yakalayacağı alan farklı olabilir.

İmtihana ait A-B-C planları olsun. En makûs ihtimali de gözden geçirin ve birlikte yedek bir plan oluşturun. Yedek bir planının olduğunu bilmesi de onu da rahatlatacaktır. Çocuğunuz ile ilgili beklentilerinizde gerçekçi olun. Yapabileceğinizden çok daha fazla ders çalışmasını beklemek ya da imtihanda kapasitesinin çok üstünde muvaffakiyet sağlamasını beklemek telaşının artmasına sebep olacaktır.

Ders çalışırken çocuğunuzu takdir edin. Olumsuz yanlarını görüp, “bu halde olmaz, kazanamazsın, başaramazsın” yerine, ders çalıştığı vakitlerde çabasını takdir edin. Daima olarak “ders çalış” demek çocukta çalışma isteği uyandırmaz, daha çok ders çalışmaktan uzaklaşmasına neden olur. “ne yaptın, anlayamadığın yerler var mı, birlikte gözden geçirmek ister misin, bizlerden beklentin, isteğin var mı” biçiminde bir yaklaşım tercih edilmelidir.

Kimse katiyen diğeriyle kıyaslanmak istemez. Anne-babalar bazen makus niyetle değil lakin motive ettiklerini düşünerek, çocuklarını diğerleriyle kıyaslayabilmekteler. Bunun katiyetle hiçbir motive edici özelliği yoktur. Negatif cümlelerden uzak durmak gerekmektedir. Tıpkı formda “bu halde başaramayacaksın” demek de onların kendilerine olan inançlarını sarsmaktadır.

Kendinizi çocuğunuzun yerine koyarak yaşadığı zorlukları anlamaya çalışın. Dertlerini, tasalarını görmezden gelmeyin. “bu halde hissetmemelisin” diyerek hislerini küçümseyip, yok saymayın. Her şartta onu anladığınızı ve her şartta ona takviye olacağınızı ona hissettirin.

İmtihan derdi birçok kişi tarafından yaşanabilmektedir. Bilhassa bilişsel ve davranışçı müdahaleler ile üstesinden gelinebilecek bir durumdur. Birinci olarak hissettiğiniz hisler hakkında farkındalık kazanıp, bu duruma yönelik baş etme metotlarını deneyebilirsiniz. Buna karşın tekrar de imtihan ile ilgili tasa yaşamaya devam ediyorsanız uzman takviyesi almanız daha sağlıklı olacaktır.

Please follow and like us:
Pin Share
Etiketler

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir