<
<
<
<
Genel Sağlık

Depresyon

Depresyon; çökkünlük, derin hüzün, bazen de hem hüzünlü, hem bunaltılı bir his durumla birlikte fikir, konuşma, devinim ve fizyolojik süreçlerde yavaşlama, dinginleşme ve bunların yanı sıra değersizlik, küçüklük, güçsüzlük, isteksizlik, karamsarlık, his ve niyetleri ile karakterize bir sendromdur. Depresif bozukluklar öteki psikiyatrik bozukluklara benzeri olarak genetik, ailesel ve çevresel etkenler ortasındaki karşılıklı etkileşim sonucu ortaya çıkmaktadır. Geçmişte yaşanan travmalar, kayıplar, keder ve zorlanmalar, hala devam eden sıkıntılar, yeni ortaya çıkmış zorlayıcı ömür olayları, düşük eğitim seviyesi, yoksulluk da depresyona neden olabilir. Depresyon en az 2 hafta süren his durum çökmeleridir. Gün içindeki gelip süreksiz moral bozulmaları depresyon olarak adlandırılmaz. İki haftalık periyotta görülmesi gerekenler:

1. Çabucak çabucak her gün yaklaşık gün uzunluğu süren depresif his durumu 2. Aktifliklerin tümüne ya da birçoklarına karşı ilgi ya da istek azalması 3. Kıymetli seviyede kilo kaybı ya da kilo alımı ya da manalı seviyede iştah azalması ya da

artması 4. Çok ahenge ya da uyuyamama 5. Psikomotor ajitasyon ya da retardasyon 6. Yorgunluk bitkinlik yahut güç kaybı 7. Çok ya da uygunsuz halde kendini kıymetsiz ya da hatalı hissetme 8. Düşünmede, odaklanmada ya da karar vermede zorluklar 9. Tekrarlayan vefat ve intihar kanıları

Depresyon riski çocukluk yaşlarından ergenliğe yanlışsız bir artış gözlemlenir ve ergenlikte üst düzeye ulaşır. Depresyon riskinde ergenliğe kadar cinsiyetler ortasında bir fark görülmemiştir ama ergenlikte yapılan çalışmalara nazaran kızlar erkeklerden daha fazla risk altında olduğu saptanmıştır. Çocuğun bir yakınını kaybetmesi, kaza, ani ömür değişiklikleri, ailesinin sosyo-ekonomik durumun bozulması, doğal afetler, anne babasının boşanması, ayrılık, okul başarısızlıkları, sevgisiz ortamlar, sağlıksızlıklar, diğerine bağımlı kalma üzere ömrünü olumsuz etkileyen olaylar depresyona itebilmektedir. Anne baba evlilik çatışmaları, ebeveyn tarafından reddedildiğini algılamaları, aile içi bağlantıların zayıf olması depresif belirtileri artırmaktadır. Ebeveyn depresyonu ve ruhsal bozuklukları ile çocuk ve ergenlerin depresyon seviyesi ortasında manalı ilgiler tespit edilmiştir. Kimi çalışmalarda düşük okul başarısı ile depresyon ortasında ilgi bulunmuştur. Düşük sosyo-ekonomik seviyeye sahip bireylerde daha fazla olduğu tespit edilmektedir

Bebeklik Periyodunda Depresyon

1-2 yaşları ortasında yer alan olağan bir gelişim evresidir. Daha sonraki yıllarda Spitz, anneden ani olarak ayrılan 6-8 aylık bebeklerde ağlama ve incelemelerin akabinde içe kapanma ve etrafa kayıtsızlık halinde ortaya çıkan tabloyu “anaklitik depresyon” olarak tanımlamıştır (Spitz, 1945; Spitz, 1965). Bu devrin en değerli özelliği konuşmanın başlangıç hiç olmaması ve ortaya çıktığında yetersiz kalmasından ötürü bağlantı ve

duyguları dışlaştırma imkanlarının kısıtlılığıdır. Hasebiyle çocuğun yaşının küçük olması› ölçüsünde, uyku ve yeme bozuklukları, cilt belirtileri (egzama) üzere somatik sözler ön plana çıkacaktır. Bu bebekler bitkin, sakin, donuk bakışlı ve etrafa kayıtsız bir görünüm sergilerler. Yaşına uygun ses oyunlarını (agu v.b.) ve el oyunlarını gerçekleştirmediği üzere, çevreyi merak ve keşif davranışlarını da göstermezler. Bunların yerine kendi kendini uyarmaya yönelik stereotipik davranış örüntüleri sergilerler. Tablonun daha da ağırlaştığı durumlarda bebeğin psikomotor gelişimi yavaşlayabilir.

Çocukluk Devrinde Depresyon

Çocuklarda mutsuz, disforik mizaç ve depresif görünümün (ya da her ikisinin birden) günler ile haftalar ortasında bir mühlet devam etmesi durumudur. Çocuklarda depresyon, daima bir mutsuzluk durumu ve çocuğun sevinç ve yaratıcılığını azaltan bir neşesizlik hali olarak da tanımlanabilir (Tüzün, 1993) Depresif ruh durumu “yapamam”, “bilmiyorum”, “yorgunum” üzere sözlerle aktarılır. Fakat bunun yanında depresif afektlere karşı koymayı amaçlayan, saldırgan ve dürtüsel davranışlar, hırsızlık, palavra, okuldan yahut konuttan kaçma üzere tavırlara başvurulabilir. Okul başarısızlıkları ise çabucak hemen her olguda mevcuttur. Okul çağı çocuklarındaki depresyon, kendini geri çekme, okulda akran münasebetlerinde bozulma, akademik başarısızlıklar, ilgi ve etkinliklerde azalma, dikkatini toplayamama halinde de görülebilir. Enürezis, enkoprezis üzere bozukluklar, baş ve karın ağrıları üzere somatik yakınmalar da tekrar bu periyot depresif belirtileri ortasında sayılabilir.

Bir çocuk uzun vadeli depresyona ya da asabi ruh haline girdiğinde distimi tanısı konur. Distimi ve majör depresyon ortasındaki fark, semptomların şiddetine ve ısrarına bağlıdır. Majör depresyon daha şiddetlidir ama birkaç ay sonra hafifler. Distimi daha az besbelli semptomlara sahiptir ancak kroniktir. Elhasıl uzun periyodik kronik depresif davranışlara neden olan sıkkın ruh halidir . Majör depresyon ise toplumsal ve okul işlevselliğinde bariz bozulmaların görüldüğü dikkate alınması gereken kıymetli bir bozukluktur.

Ergenlik Periyodunda Depresyon

Ergenlik, sekonder cinsel karakterlerin gelişmesine bağlı olarak cinselliğin uyandığı, vücudun cinselleştiği bir geçiş devridir. Bu geçiş periyodunda ruhsal yapının da bu bedensel değişikliklere ayak uydurması, değişiklikle alevlenen eski çatışmalar yanında yeni ortaya çıkan çatışmalarla da baş etmesi gerekmektedir. Ruhsal yapının bu çatışmalarla baş edemediği durumlarda ortaya çıkabilecek dekompansasyon tablosu da depresyon olabilir.

Yetişkin depresyonu ile en fazla örtüşen periyottur. Ergenler, içinde bulundukları periyot itibariyle his, niyet ve bağlantılarında ani değişiklikler yaşarlar. Depresyondaki ergenler bu değişiklikleri daha süratli yaşayabildikleri üzere, yetişkinlere misal formda toplumsal geri çekilme, ilgi ve aktiflikte azalma, arkadaş münasebetlerinde bozulma, okul muvaffakiyetinde düşme, okul ve meskenden kaçma, unsur ve alkol kullanma eğilimi ile intihar fikir ve teşebbüsleri biçiminde depresyon belirtileri gösterebilirler. Siyah giysiler giyme eğilimi,

kasvetli şiirler yazma yahut Depresif temalar içeren müzikle meşgul olma yaygın depresif belirtiler olabilir. Uyku sıkıntıları, tüm gece televizyon izleme, okula gitmek için uyanma zorluğu ya da gün boyunca ahenge durumu biçiminde görülebilir. Ekseriyetle zevk veren aktivitelere olan ilgi eksikliği, arkadaş ortamından çekilme yahut yatak odasında yalnız başına kalma durumu formunda görülebilir. Sıkılma, deprefis his durumunun bir sonucu olabilir. Mutsuzluk, huzursuz ve kaygılı olur, Denetim edilemeyen öfke durumu yaşanır, suçluluk duygusu hakimdir (Morgan, 2000). Ergenlikte depresyonu, davranış bozukluğu, husus kullanımı ya da yeme bozukluğuyla da birlikte görülebilir.

Okul Çağı çocuklarında majör Depresif bozukluğu yaşamış olma oranı %1.5-%2.5, ergenlerde ise bu oran %15-%20 ortasındadır (Graber ve Sontag, 2009). 15 yaşına kadar kız ergenler, erkek ergenlerden iki kat daha fazla depresyon yaşamaktadır. Bu cinsiyet farkının sebeplerinden kimileri şunlardır:

1. Bayanlar, Depresif ruh halinin sonuçları ve nedenleri üzerinden tekrar tekrar düşünme

ve bunu abartma eğilimindedir. 2. Bayanların benlik imajları, bilhassa de vücut imajları erkeklere nazaran daha olumsuzdur. 3. Bayanların, kilo ile ilgili hususlarda erkeklere nazaran daha çok gerilim yaşarlar. 4. Bayanlar ayrımcılığa erkeklerden daha fazla maruz kalırlar. 5. Hormanel değişiklikler ergenlik periyodunda bilhassa kızlar ortasında depresyon

yatkınlığı artırabilir.

Tedavi

Çocuk ve ergen depresyonlarının tedavisinde izlenecek yol, klinik değerlendirmede izlenen yola paralel olmalı, yani çocuğun yaşını ve gelişim seviyesini göz önüne almalıdır. Anne-çocuk terapisi, aile terapisi, ferdi terapi ve antidepresan tedavisi seçiminde çocuğun yaşı yanında tablonun tartısı ve eşlik eden başka patolojilerin de göz önüne alınması› gerekir. Ergenlerde antidepresan tedavisi ise depresyonun art plandaki psikotik yapıyı gizleyebilme mümkünlüğü nedeniyle farklı bir özellik taşır.

Bilişsel Davranışçı (BD) yaklaşımlar ve kişilerarası psikoterapi stratejileri depresyonun tedavisi için tesirlidir. Gaye negatif bilişleri azalmak, ergenin müspet aktivitelere iştirakini artırmak, optimist bakış açısını desteklemek, kişilerarası ve psikososyal stresörleri yönetmek olmalıdır. Bu bağlamda ergenlik devri bireylere yönelik uygulamalar irrasyonel inançlar ve karamsar atıfları, negatif kendilik algısını değiştirmek ve kişilerarası hünerlerini geliştirmek emeliyle, baş etme eğitimi, toplumsal sorun çözme, toplumsal marifet, bağlantı marifeti eğitimi, gerilim idaresine ait bilişsel davranışçı terapiler, gerilime cevapta değişken yansıyı azaltmada hisleri düzenleme stratejilerini kapsamaktadır. Ayrıyeten aileye temellenmiş psiko eğitim teşebbüslerinin de tesirli olduğu ve okula temellenmiş halde uygulanmasının uygun olacağı bildirilmektedir.

Please follow and like us:
Pin Share
Etiketler

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir