<
<
<
<
Genel Sağlık

Boşanma ve Çocuk

“ İki başka insan” tarafından oluşturulan aile, bunun doğal sonucu olarak, çatışma ve uyumsuzluk potansiyelini de taşır. Bazen aile sıkıntıları çözme düzeneği olarak çalışırken, bazen sorun üreten bir sistem haline gelebilir. Bunun sonucunda aile boşanma kararı alarak evlilik birliğini sonlandırmaktadır.

  • Geçimsizlik
  • Alkol- Uyuşturucu- Kumar bağımlılığı
  • Aldatılma
  • Aile dışı şahıslar ile olan sıkıntılar

Günümüzde her 5 çiftin 1 tanesi boşanmaktadır. Boşanma oranı %20. Çocukların düzgünlüğü için bir ortada kalmak çok az işe yaramaktadır. Bazen bir ortada kalmak çocuklara anlaşamayan eşlerin birlikteliğinden daha fazla ziyan vermektedir. Bilhassa

  • Kasıtsız sessiz kalmalar
  • Daima bağırış çağırış
  • Fizikî şiddet
  • Ruhsal şiddet
  • Cinsel şiddet üzere travmatik olaylara maruz kalmış çocuklar, boşanmış ailelerin çocuklarından daha uyumsuz ve sıhhatsiz reaksiyonlar ortaya koyabilir.

Bu nedenle ………… tek yolu evliliği sona erdirmektir. Bu karar alındıktan sonra da anne-babaya düşen çocuğun ahengini kolaylaştıracak uygulamalarda bulunmaktır.

Boşanmanın çocuk üzerinde yaratacağı tesir çocuğun yaşına, boşanmadan evvelki ve boşanmadan sonraki kurallara ve çocuğun kimde kaldığına bağlıdır. Yaşa nazaran etkilenme ve bu etkilenmenin yaratacağı meseleler ve bu meselelerin ileriki yaşama tesirleri farklılık gösterir.

Örneğin 0-6 aylık bir devirde boşanma gerçekleşirse çocuğun etkilenmesi anneyle kalıp kalmadığına nazaran farklılık gösterir. Çocuğun 6 aylıktan sonra anneden ayrılması çok önemli ve tesirleri ömür uzunluğu sürecek sıkıntılara neden olur.

3-6 yaşta birebir formda çocuğun anne/babasından ayrılması çok önemli ruhsal duygusal ve toplumsal sıkıntılara yol açar.

Boşanma sürecinde çocuğun ruhsal dünyası

1-3 yaşındaki çocukta; anne babadan birinin meskenden ayrıldığını anlar lakin sebebini kavrayamaz

  • Eskisine nazaran daha sık ve çok ağlama
  • yapışma/ ayrışamama
  • uyku meseleleri
  • altına kaçırma, parmak emme
  • Ebeveynden ayrıldığında kaygı ve tasa
  • öfke patlamaları
  • ısırma
  • rahatsız edici davranma
  • boşanma öncesi devirdeki üzere, günlük ömür rutinini bozmadan olduğu üzere korumak
  • kaygılı görünmekten kaçınmak
  • inançlı bir ortam yaratmak
  • çocukla birebir vakit geçirmek

3-6 yaş ortası; boşanmanın manasını tam olarak anlayamaz ancak anne/ babasının hayatında eskisi üzere yer olmadığını fark eder.

  • yaşananlardan ötürü kendini suçlama
  • ağır öfke duygusu
  • birlikte yaşadığı ebeveynine karşı hırçın, öfkeli ve huysuz
  • uyku problemleri
  • endişeli düşler
  • başka kaldığı ebeveynini istediği vakit ziyaret edebileceğine dair inanç hissi vermek ve bunu nizamlı olarak gerçekleştirmek.
  • başka kaldığı ebeveyni ile telefonda görüştürmek
  • çocukla anne baba olarak farklı vakitlerde farklı etkinliklerde bulunmak
  • birlikte geçirilen vakitleri fırsata çevirip => çocuğu konuşmaya ve bağlantı kurmaya cesaretlendirmek
  • hislerini söz edebileceği faaliyetler yapmak
  • boşanmadan onun sorumlu olmadığını; bakımının daima ve tertipli olarak yerine getirileceğini; onu hiçbir vakit yalnız bırakmayacağını anlatmak

6-11 yaş (okul dönemi); boşanma olgusunun ne olduğunu anlamaya başlar. Anne babasının artık birlikte yaşamayacağını ve birbirlerini eskisi üzere sevmeyeceklerini anlar.

  • kendisini aldatılmış hisseder
  • meskenden gidenin geri döneceğini ümit eder
  • konuttan gidenin artık kendisini istemeyeceğini düşünür
  • arkadaşlarını görmezden gelebilir
  • kimsenin onu okuldan almaya gelmeyeceğini düşünerek kaygılanır
  • uyku nizamı bozulur
  • ahenge zahmeti çeker
  • öfke patlamaları görülebilir. Hırçınlaşabilir
  • birlikte özel vakit planlamak
  • mesken dışında anne babayla başka farklı programlar gerçekleştirmek
  • çocukla yüz yüze irtibat için fırsatlar yaratmak
  • konut dışında faal olabileceği imkanlar sağlamak
  • olan bitenle ilgili tüm sorularını yanıtlandırmak, irtibat kanallarını açık tutmak
  • depresyon ve endişe reaksiyonlarına hassas olup, bunlar görüldüğünde çabucak ve uzun periyodik yardım almak
  • günlük ömür alışkanlıklarını motamot devam ettirmek
  • duygusal boşalımı için cesaretlendirmek

Boşanmayı takiben kısa vadede çocukta ne üzere tesirler görülür?

Boşanma çocukta bir dağılmayı, toplumsal değişimi, sistemin alt üst olmasını temsil eder. Hasebiyle ruhsal ve toplumsal çeşitli problemler ortaya çıkabilir. Bilhassa birinci iki yıl kritik bir devirdir. Bu kritik periyotta birinci 6-12 ay da çocuklarda problemsiz bir süreç yaşanır, ikinci 12-24 ay da bu olumsuz tesirler azdır ve çocuk boşanmaya ahenk sağlayabilir. Aksilikler: depresif duygulanım ve içe kapanma. Ahenk geliştiremeyen çocuklarda ise 2 yılı takiben en çok sonluluk, problemlerle başa çıkamama ve dürtüsellik görülebilir.

Uzun periyodik tesirler

  • yetişkin olduklarında daha çok sorun yaşayabilirler
  • kendi evliliklerinde boşanma daha yüksek görülür
  • bağlanma meseleleri görülebilir
  • ömür kalitesinde bozulma
  • ebeveyn- çocuk münasebetlerinde bozulma
  • duygusal takviyenin yetersizliği

Boşanma sürecinde çocukta

  1. suçluluk hisleri; boşanmadan kendisini sorumlu tutma. Bunda çocuğa ebeveynin gereğince açıklama yapmamış olması etkendir. Anne- baba çocukla ilgili arbedeler etmesi, çocuğun kimde kalacağı uyuşmazlık konusu ise, yaşının küçük olması, fikir biçiminin somut olması ile kendini suçlayabilir. Bu durum çocukta önemli uyumsuzluklar görülebilir.
  2. Endişe
  3. Keder
  4. Gerileme
  5. Okul muvaffakiyetinde düşme
  6. Ebeveyni barıştırma isteği
  7. Yalnızlık
  8. Reddetme- reddedilme duygusu
  9. Uyku sıkıntıları görülebilir
  10. Somut niyette oldukları için şöyle düşünebilirler. Ayrıldığı ebeveyni ziyarete gelmesi gereken günde gelmemişse diğer işleri olabileceğini düşünmek yerine; artık sevilmediğini, bu nedenle anne/babasının gelmediğini düşünebilir.
  11. Bağımlı ve yakın oldukları şahısları örnek aldıkları için onların hissettikleri yahut düşündüklerini kendi hisleri ve kendi kanıları üzere anlatırlar. Bir ebeveyn oburu hakkında söylediklerini kendi fikri üzere söyleyebilir. Bir ebeveynin başkasına olan hisleri, kızgınlık öfke üzere kendisinin hissi üzere gösterebilir.
  12. çiftlerin birbirlerine olan olumsuz hisleri kızgınlık, kırgınlık, kin, öfke üzere çocuğa aktarıldığında çocuğun başında karışık hislerin doğmasına, davranış sıkıntılarının gelişmesine, kalıcı bağlılıklar geliştirmesine neden olur.
  13. Anne- baba ortasındaki çatışmalar: Bilhassa boşanma kararı almadan evvel artan çatışmalar sıktır. Gerek bu çatışmalardan gerekse çocukların velayeti, ziyaret günleri, ebeveyn sorumlulukları, yeni sistemin oluşturulması, maddi problemler vs. üzere çatışmalar boşanmanın çocuk üzerindeki en trajik delilidir. Çocukta toplumsal ahenk sıkıntılarının ve inançsız hissetmesinin temellerini oluşturur.

Boşanma sürecinde çocuk hangi basamaklardan geçer?

Şok ve Kaos: Çocuk bir anda hiç ummadığı bir haberle karşılaşır. Birçok ağır duyguyu iç içe yaşar ve başını karışır. “Eyvah, annemle babam boşanıyor !”, “Şimdi ne olacak ?”

İsyan ve Sorgulama: Çocuk, keder ve kızgınlığı bir ortada hisseder. “Neden benim başıma bu türlü bir şey geliyor” diye düşünür.

Dert ve Dehşet: Belirsizlik çocuğun başında birçok soru işareti yaratır; “Ben ne olacağım ?” , “Okulum değişecek mi?”, “Arkadaşlarımı görebilecek miyim?”, Buna paralel olarak da çocuğun kaybetme ve ayrılık endişeleri tetiklenir; “Annem meskenden ayrılıyormuş, ya onu bir daha göremezsem?”, “Babam konuttan gidecekmiş, ya bir gün annem de giderse?”, “Ya yalnız kalırsam?”…

Baş etme ve Ahenk: Belirsizlikler ortadan kalktıkça, nizamlı ve rutin bir yapı oluştukça çocuğun tasa ve dehşetleri dinmeye başlar. Sorularını cevaplamak, muhtaçlığı olan duygusal ve toplumsal dayanağı sağlamak ahengini kolaylaştırır. Ve bir mühlet sonra çocuk durumu anlamlandırır ve kabullenir; yeni şartlara ahenk sağlar. Doğal ki bu ahenk ebeveynlerin eforunu gerektirir.

Boşanma kararını çocuklara kim açıklamalıdır?

Şayet mümkünse ebeveynler birlikte açıklamalıdır. Bu halde çocuk durumu daha rahat kabullenecektir ve çocuğun iki ebeveynden de farklı kıssalar duyma mümkünlüğü azalacaktır. Birden fazla çocuk varsa, tüm çocuklara tıpkı anda açıklama yapılmalıdır. Kardeşlerin varlığı şoku ve üzüntüyü hafifletebilir, inanç, takviye ve ailenin devamlılığı hissini verir.

Boşanma kararı ne vakit söylenmeli?

Boşanma kararı mutlaklaştığı anda söylenmeli, şimdi karar alınmadan boşanmayla ilgili tehditler, ültimatomlar daima çocuğa aktarılmamalı ve baş karışıklığı yaratılmamalıdır. Çocuğun ahenk sağlamasına vakit vermek için çok da geç olmadan bu açıklama yapılmalıdır. Açıklamanın akabinde çocuğun ağlamasına, üzülmesine, sorular sorup rahatlamasına müsaade verilmelidir.

Boşanma kararı aktarılırken içerik ve üslup nasıl olmalıdır?

Kısa ve öz, samimi ve dürüst, çocuğun yaşına uygun, örnek, benzetme yahut fotoğraflardan yararlanılabilir… Konuşma sırasında yakınlık ve temas da değerlidir. Bu kararın ortaklaşa verildiği vurgulanmalı ve bu karara varmadan evvel de alternatif tüm yolların denendiği çocuğun anlayacağı lisanda tabir edilmelidir…

Ebeveynlik rolleri mesken eş rollerinin birbirinden bağımsız olduğu belirtilmeli; boşanma kararının hayata geçirilmesi ile birlikte eşlerin birbiriyle alakalarının sonlanacağı lakin ebeveyn olarak hep çocukların yanında olacakları tekrar tekrar vurgulanmalıdır…

Boşanma ile birlikte, çocukların hayatında nelerin değişeceği nelerin tıpkı kalacağı açıklanmalı; çocuğun kiminle kalacağı, öbür ebeveynle ne vakit, ne sıklıkla ve hangi şartlarda görüşeceği net bir biçimde açıklanmalı; belirsizlikler olabildiğince azaltılarak netlik sağlanmaya çalışılmalıdır…

Çocuğun boşanmaya ahenk sağlaması sürecinde ebeveynlerin neler yapması gerekir?

Çocukların boşanmaya ahenk sağlamasında en değerli etmenlerden birisi, ebeveynlerin boşanma gerilimiyle başa çıkabilmesi ve çocuğunun bakımını aksatmamasıdır. Lakin, boşanma sonrasında çocuğun bakımı için eski eşinden çok az takviye alabilen ya da hiç dayanak alamayan ebeveynlerin (genellikle anneler) hayatlarını istikrarda tutmakta zorlandığı ve bu nedenle çocukların ahenk sorunları yaşayabildiği görülmektedir
Çocukların boşanma süreci hakkında açıklamalara ve dayanağa çok fazla muhtaçlıkları vardır. Boşanma öncesinde ve sonrasında çocuğun soruları asla karşılıksız bırakılmamalıdır ve dürüst bir formda cevaplandırılmalıdır.

  • Onları boşanmanın sorumluları olmadıklarına ikna edin.
  • Onları sevdiğinizi ve onlarla her vakit ilgileneceğinizi söyleyin.
  • Başka ebeveyni okul ve başka aktivitelere dahil edin.
  • Onların öbür ebeveynleriyle sevgi dolu ve tatminkar bir ilgi içinde olmalarına müsaade verin.
  • Onların ebeveynler ortasında taraf tutmak zorunda kalacakları durumlar yaratmayın.
  • Başka ebeveyn hakkında bilgi almak için onları sıkıştırmayın.
  • Çocuk yetiştirme masrafları konusundaki tartışmalarınızı onların önünde yapmayın.
  • Başka ebeveyn hakkında berbat konuşmaktan ve onu başka ebeveyni incitmek için piyon olarak kullanmaktan kaçının.
  • Tekrar evlenme ya da alaka kurma sürecinde çocukla bağlantı nasıl olmalıdır?
  • Bağınız uzunca ve nizamlı olana dek yeni partnerinizi çocuğunuzla tanıştırmayın. Sık sık partner değişimine şahit olması çocuğun itimadını sarsabilir, ayrılma ve terk edilme dehşetlerini tetikleyebilir. Münasebetiniz sağlamlaşıp çocuğunuzla tanıştırmaya hazır hissettiğiniz vakit, bu hususta çocuğunuzla konuşun ve onu bu tanışmaya hazırlayın.
  • Evlenme kararını açıklarken çocuğa karşı dürüst, açık ve net olun, yaşını gözeterek açıklamalar yapın lakin evlenmek için müsaade istemeyin.
  • Evlilik hazırlıklarınıza çocukları da dahil edin ve kesinlikle evlilik töreninizde bulunmalarını sağlayın.

Ne vakit yardım almalısınız?

  • Kronolojik yaşından daha küçük üzere davrandığında
  • Uyumsuz ve huysuz olduğunda
  • Istırap ve depresyon yaşadığında
  • Suçluluk duyduğunda
  • Uyku ve yeme meseleleri olduğunda
  • Kişilik değişimi yaşadığında
  • Okulla ve arkadaşlarıyla sorunları olduğunda
  • Mantık dışı endişeler ve dürtüsel davranışlar gösterdiğinde yardım alınmalıdır. Bunun dışında daha farklı problemler da karşımıza çıkabilir. Bu üzere durumlarda çocuğun ruhsal problemlerini geleceğe de aktarmaması ve bütünlüğünün korunması açısından uzmanlardan takviye almanız kıymet taşımaktadır.
Please follow and like us:
Pin Share
Etiketler

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir